Corff gwarchod yn galw am fwy o frys wrth ymateb i broblemau cyflenwad dŵr

Mae angen i rai cwmnïau dŵr wneud llawer mwy i amddiffyn eu cwsmeriaid yn erbyn toriadau i’w cyflenwad dŵr ac er mwyn gostwng nifer yr achosion o ddŵr yn gollwng, yn ôl y Cyngor Defnyddwyr Dŵr.

Mae adroddiad blynyddol y grŵp defnyddwyr, Water Water Everywhere?, yn datgelu bod nifer y bobl sydd wedi dioddef toriad yn eu cyflenwad dŵr wedi codi 20% ers 2016/17.

Mae’r adroddiad yn codi cwestiynau ynghylch a yw rhai cwmnïau mewn gwell sefyllfa i ymdrin ag amodau tebyg i fis Mawrth 2018, pan gafwyd tywydd eithriadol o oer ac yna cyfnod cyflym o doddi a olygodd fod miloedd o gwsmeriaid heb ddŵr.

Mae hefyd yn dangos bod y diwydiant wedi colli 3.16 biliwn litr o ddŵr yn 2018/19 drwy bibellau’n gollwng – gostyngiad o 0.2 y cant. Methodd tri chwmni – Thames Water, Affinity Water a Hafren Dyfrdwy1 – gwrdd â’u targedau o ran pibellau’n gollwng ac mae’r corff gwarchod yn bryderus y bydd cynnydd lled araf y diwydiant ar y cyfan yn golygu nad yw unigolion yn gweld llawer o reswm dros arbed dŵr eu hunain.

Bristol Water oedd y gorau yn y diwydiant, gan golli cyfartaledd o 71 litr y dydd o bob eiddo – o gymharu â Thames Water, oedd â’r lefelau uchaf o ddŵr yn gollwng (177 litr).

Mae defnydd o ddŵr wedi bod yn codi dros y pedair blynedd diwethaf gyda’r person cyffredin yn defnyddio 143 litr y dydd yn 2018/19, o’u gymharu â 141 litr y flwyddyn flaenorol. Mae llawer o bobl eisoes yn gwneud ymdrech fawr i ddefnyddio dŵr mewn ffordd fwy effeithlon. A bydd hynny’n dod yn fwyfwy pwysig wrth i’n hadnoddau dŵr fod o dan bwysau cynyddol o ganlyniad i dwf poblogaeth a newid yn yr hinsawdd. Ond mae’r Cyngor Defnyddwyr Dŵr wedi rhybuddio’r diwydiant dro ar ôl tro bod cwsmeriaid yn llawer llai tebygol o wneud eu rhan os nad ydyn nhw’n teimlo bod eu cwmni dŵr yn gwneud digon i fynd i’r afael â dŵr yn gollwng.

Meddai Karen Gibbs, Uwch Reolwr Polisi gyda’r Cyngor Defnyddwyr Dŵr: “Mae’n amlwg bod gan rai cwmnïau lawer o waith i’w wneud o ran lleihau sawl gwaith mae yna doriadau i’w cyflenwadau dŵr a chyfyngu ar achosion o ddŵr yn gollwng gan fod hyn yn gallu newid y ffordd y mae pobl yn gweld y diwydiant ac yn golygu na fyddan nhw’n teimlo bod angen iddyn nhw arbed dŵr hefyd.”

“Mae bod heb ddŵr yn golygu anghyfleustra enbyd i bobl ac mae’n gallu golygu bod y cwsmeriaid sydd fwyaf agored i niwed yn teimlo’n ynysig iawn.”

Cafodd cwsmeriaid eu gadael heb ddŵr am gyfartaledd o 13 munud ac 14 eiliad yn 2018/192. Roedd hwn yn ostyngiad mawr o gymharu â’r flwyddyn flaenorol pan nad oedd y canlyniadau mor ddibynadwy oherwydd effaith ‘Dihiryn y Dwyrain’ a Storm Emma. Ond roedd y colledion yn parhau i fod bron i 22 y cant yn uwch na dwy flynedd yn ôl, pan fethodd wyth cwmni gwrdd â’u targedau.

O edrych ar y ffigurau diweddaraf o achosion o ddŵr yn gollwng, dyw hi ddim yn glir o gwbl a fydd rhai cwmnïau’n gallu cwrdd â’r targedau mwy uchelgeisiol sy’n cael eu gosod gan y rheoleiddiwr Ofwat, fel rhan o broses o osod prisiau ar gyfer 2020 i 2025 sy’n digwydd ar hyn o bryd.

Dyma’r drydedd flwyddyn yn olynol i Thames Water fethu cwrdd â’r targed, a’r ail i Affinity Water. Mae’n bosib y bydd y cwmnïau hyn yn tanseilio’u hymdrechion eu hunain i annog pobl i ddefnyddio dŵr yn fwy doeth yn ne-ddwyrain Lloegr, ble mae mwy o bwysau ar adnoddau dŵr.

Gwelwyd cynnydd llawer mwy calonogol yn y frwydr i geisio dileu llifogydd carthffosiaeth, sy’n gallu achosi gwir drallod i gartrefi a busnesau. Dros y pum mlynedd diwethaf, mae nifer yr adeiladau sydd wedi dioddef llifogydd carthffosiaeth wedi gostwng 25% a gwelwyd yr un tueddiad yn 2018/19 – lawr o 3,560 i 3,252. Roedd gostyngiad pellach hefyd yn nifer yr ardaloedd tu allan ble gwelwyd llifogydd carthffosiaeth, gyda chwymp o bron i 40% yn nifer yr achosion dros y pum mlynedd diwethaf.

Mae modd darllen yr adroddiad llawn, sydd hefyd yn edrych ar dwf mesuryddion a pherfformiad llygredd cwmnïau, yma.

Am ragor o wybodaeth, ffoniwch y tîm cyfryngau ar 0121 345 1005.

NODIADAU I OLYGYDDION

1 Cwmni newydd yw Hafren Dyfrdwy a grëwyd ym mis Gorffennaf 2018 ar ôl i Severn Trent Water brynu Dee Valley Water. Mae’r targed yn berthnasol i ardal gyflenwi flaenorol Dee Valley Water.

2 Mae’r ffigur yn berthnasol i’r amser a gollwyd o ganlyniad i doriad yn y cyflenwadau dŵr a barodd dair awr neu fwy, fesul eiddo a gyflenwir.

Categories: Cymraeg, Regions, Wales